EIN LÍTIL JÓLAHEILSAN

Helt tað vera óhugnaligt at koma oman á vaglið fyrst í mánaðinum. Var eg komin í eina kz-legu? Nei tað var eitt sindur ov patetiskt at hugsa so. Men eg hevði júst lisið ein høvund sum hevði verið fangi í bæði Auschwitz og Buchenwald, ungarski Imre Kertész.  So nógv kunnu bókmentir ávirka meg, men Vaglið? Tað var ein sannur torturur at fáa hasar jólasangirnar úr hátalarunum tvungnar í míni oyru. Og allar hesi smáu, vemmiligu ljósperurnar, ið hingu á trøum og pelum og rundan um vindeygu, vóru sum píkatráður. Tey skóru í míni viðkvomu eygu, so eg varð noyddur at blunda og banna innantanna, at tað heðinshugnaliga smakkloysið eingin mørk kennir.

Á sama hátt havi eg tað við sendingini Sjá, sum Heini við krosskastaðum Beini leggur til rættis. Tú fært veruliga ilt í eyguni. Eg veit ikki, hvussu ofrini í sendingini hava tað, tey og teirra traumur verturin válkar sær í. Interiørið er sum eg kundi hugsað mær eitt framtíðar líkkapell í tí næsta Star Wars filminum, um tað nú koma fleiri. Haldi eisini at konceptið, tey kalla, er eitt sindur ólekkurt. Minnir ikki sørt um vikublaðið Ude & Hjemme, sum eg onkuntíð las, tá eg var í kioskvinnuni. innihaldið var altíð ein blandingur av tragedium (morð, vanlukkur osfr.) og matuppskriftum og klænkikurum. Sjálvandi skulu sendingar gerast við fólk sum eru merkt av "lívsins løstum", sum ein prestur tók til nú ein dagin, men tað átti at borið til, at lagt tað fram undir meiri náttúrligur umstøðum, og ikki soleiðis, at hyggjarin fær ilt í eyguni.

Og so hoppi eg beint yvir í mentanarsendingina hjá sjónvarpinum, sum Ivan Niclassen, ið ikki krosskastar beinini, skipar fyri. Hann stendur nevniliga uppi. Og sendingin eitur Grindin. Tað skilja øll so væl. Vit eru jú so tvítýdd. Baktjaldið minnir meg á eitt tapet, eg hevði uppi á loftinum í mínum kamari í Varðalág. Minnist væl at pápi segði, at eg fór at blíva í ørviti av tí. Partvís hevði hann rætt. Serliga tá eg kom heim eftir at hava ballast nakað nógv. Og eg sovnaði ikki, tí alt fór at mala fyri mær. Og eg roknaði ikki við, at eg kláraði út á wc-ið at ofra, men læt heldur vindeygað upp og spýði alt kvøldið úr mær oman eftir húsavegginum. Tá var gamli óður sunnumorgunin. Tá hann stóð  og spulaði spýggjuna av húsaskjøldrinum, meðan hann hart  bannaði:"Tín forbrendi havhestur!" Soleiðis fekk eg tað eisini, tá eg sá seinastu sending av Grindini. Fyrst eitt innslag um Hanus og Archie. Fínasta slag. Og um filmin hjá Heiðriki á Heygum, fínasta slag. Tó skilti eg ikki, at Ivan bleiv við at snakka um nøtufilm, tí eg sá onga nøt og enn minni nakran nøtubrótara, helst var hann bara í jólahýri. Men so komu bókaummælir og -umrøður. Av tveimum verkum sum einki hava at gera í eini mentanarsending. Bara at síggja permurnar, hesar typisku óalmindiliga ljótu dicount-estetisku permurnar sum eru rundan um næstan hvørja ta einastu føroysku bók, fingu meg at klíggja. Ummælið og umrøður vóru helst okay, men hví spilla dýrabaru tíðina í eini mentanarsending til sovorðið crap! Hvørgin av bókunum er neyðug og høvundarnir átti at verið noyddir at etið alt upplagið í seg niðri á Vaglinum meðan jólasjengurin var skrúvaður for frá. Samstundis skuldi borgarstjórin gingið runt og tikið hondina á øllum sum vóru komin at eygleiða, líkasum fyri at gera tað eitt lítið sindur meiri hugnaligt.

Eg skundaði mær út á bukkuna og koyrdi fingurin í hálsin, áðrenn næsta innslag kom. Og Jesu Navn! Tað var hann sjálvur skaldsøguserfrøðingurin uppi í Bog&Ide deildini í SMS. Hann stóð og stáplaði donsku krimidrotningina Sáru Blæbel, tá verturin kom og órógvaði hann, so hann mundi fingið allan stápilin niður á tærnar. Jú. hann sjálvur skalsøguserfrøðingurin mikli skuldi fortelja um bestseljarar. Og tann besti seljarin var Atlassið sjálvandi. Tað føroyska. Har er ikki so nógv at lesa, hugsaði eg. So tað er helst tí. Føroyingurin er eitt lesiveikt fólkaslag og vil helst lesa bøkur við nógvum myndum og lítlum og ongum teksti. Ella lættskrivaðum teksti sum í krimibókini sum lá nummar tvey eftir Atlassið, sum serfrøðingurin í skaldsøgum ikki enn hevur lagt út á Topplistan yvir fagurbókmentir saman við Álmanakkanum, Støddfrøðishandbókini og øðrum meistaraverkum. Fólk kunnu eisini sita saman rundan um Atlassið og peika. "Har havi eg verið og har havi eg ikki verið". Tey kunnu hava spurnarkapping um, hvussu tey ymisku londini stavast á "føroyskum". So fáa tey jú eisini brúkt brosvøddarnar á jólum. Annars var eisini onkur ljót bók um onkra skipsólukku. Tað selur og tað kemur næstan ein bók út um dagin við skipum sum eru gingin burtur. Skjótt eru ikki fleiri at skriva um, so tað næsta verður, at menn fara at skriva bøkur um skip sum kundu verið gingin burtur, ella sum áttu at gingið burtur. Og so kláraði eg ikki at síggja meir, eg fekk so ilt fyri hjartað, og vildi ikki kalla meg sjálvan ein forbrendan havhest. So innslagið um Guðrið má eg síggi seinni, tá eg havi gloymt alt um tey famøsu bókainnsløgini.

Eg ætlaði mær yvirhøvur ikki at skriva nakað um Kringvarpið ella sendingar tess. Tí tá kann mann altíð blíva eitt sindur negativur. Eg ætlaði bara at ynskja øllum, eisini Kringvarpinum, sum eg veit, eisini dugir at gera góðar sendingar, eini gleðilig jól.

TOPPLISTI TEIRRA TOLLUTU

Veit ikki hvat eg skal siga um Merkisteinin, fittur drongur, dugir væl at herma og telva og veit alt sum er vert at vita um HB. Helst er hann eisini tann frægasti kulturjournalisturin í Vørpunum, men tað er ikki nóg gott. T. d.í In mente og nú Mentanarcaféini. Tá hann ikki veit, hvat hann skal finna uppá, plagar hann bara ringja til krimisussið mikla niðri við Nívánna. Eisini sjálvt um sussið sussar akkurát tað sama sum seinast Merkisteinurin ringdi til hann. Í síðstuni hevur hann tó ikki bara  ringt til hann, men hevur heilar tvær ferðir havt hann á vitjan í kulturcaféini, har hann aðru ferðina sussaði akkurát tað sama sussið sum fyrru ferð. Aðrar tíðir, tá nýggj bók kemur eftir onkran, so endurspælar hann bara brot úr onkrari samrøðu við viðkomandi høvund, um hann ikki endurgevur samrøður við krimisussið sum av ein ella aðrari orsøk eisini kallar seg bókmentafrøðing.

Og nú hevur hann funnið ein annan bókmentafrøðing. Skaldsøguserfrøðingin Kára Árting, sum annars er leiðari av Bog&Idé (!) handlinum Rit og Rák og ikki dugir at siga Laterna Magica. Hesin veit alt um samtíðar bókmentir. Hygg bara at topplista hansara í fagurbókmentum:1 Á veingjum, 2 Karlo og Luddi, 3 Leskilig jól, 4 Okkara maður á Christiansborg, 5 At elska og liva, 6 Børnini broðreiða, 7  Niels Lassen Holm  8 Skakandi tilburðir 9 Álmanakkin 2015 og sum rosinan í pylsuendanum nr 10 Støddfrøði handbók.

Fagurbókmentir? Ja hesin veit alt um skaldskap og hvør ið keypir hvat. Og so skipar hann fyri eini kapping um at skriva eina skaldsøgu. Vinningurin er skallutar hálvtrýss túsund krónur. Og tað skal vera ein samtíðarsøga. Kanska skuldi hann fortalt okkum, hvat tað er fyri nakað? Hevði hann veruliga verið skaldsøguelskari og, so hevði hann einans kravt at skaldsøgan skuldi  vera góð. Ferdigt! Men kanska meinar hann í veruleikanum, at fólk heldur skulu skriva ein nýggjan álmanakka. Tí hvat er meiri samtíðarligt enn ein nýggjur álmanakki á hvørjum ári?

Og bara tvær føroyskar skaldsøgur eru komnar í ár, sigur serfrøðingurin. Onnur er ein krimibók, triviallitteraturur. Men tað eru tvær skaldsøgur komnar, men triviabókin er ikki onnur. Men ein, eg sjálvur havi skrivað, og eg skilji nú, hví hon ikki kann søkjast á heimasíðuni hjá Bog & Idé handilsmanninum. Kanska fæst hon heldur ikki til keyps har.

Og nú tá Merkisteinurin vísir so stóran áhuga fyri skaldsøgunum, hví syrgir hann ikki fyri, at onkur ummælir tær føroysku skaldsøgurnar, og yrkingasøvnini, í sínum sendingum? Í staðin fær hann skilamannin Hanus Kamban at tosa um eina óskaldsliga bók um Lawrence of Arabia. Tað innslagið hevði hóskað betur í eini uttanríkissending, um nú nøkur slík er í Vørpunum. Tað er eingin grund til at spilla dýrabara tíð upp á enn ein langrøkjutan Hanus, sum annars hevði verið góður sum app, at hjálpa fólki sum líða av svøvnloysi, so tey ikki nýtast at eta ov nógvar sovitablettir.

Víst koma ov fáar føroyskar skaldsøgur út á føroyskum. Men vit hava mest sum ongar skaldsøguformidlarar heldur. Bókmentafrøðingar tykjast vit heldur ikki at hava, ella um vit hava nakrar, so krógva teir seg ólukksáliga væl. Einki forum fyri skaldskap. Heldur ikki hava vit nakran góðan bókahandil. 

Tað er vert at skriva í álmanakkan og eingin støddfrøðishandbók nýtist til, at rokna út, at so er.






.

JÓLAGÁVUR

Havi ikki strokið mínar skjúrtur, síðani eg bleiv stakur (eitt orð sum eg altíð lesi sum "svakur"). Tað eru skjótt tíggju ár síðan. Ikki var tað so, at tað var hon, ið streik mínar skjúrtur. Yvirhøvur ikki. Tað havi eg altíð gjørt sjálvur. Men hon átti strúkijarnið og -brettið. Fekk aldrin upp í lag at keypa mær nýtt, og eg havi helst hildið, at tað var eitt sindur hipt, at ganga í óstroknum skjúrtum eftir so nógv ár í nýstroknum. Men nú ynski eg mær bæði strúkijarn og strúkibretti í jólagávu. Eg veit bara ikki frá hvørjum, so tað má helst vera frá mær sjálvum, men eg eigi ikki meiri pengar henda mánaðin. So má eg royna at útvega gjaldoyru. Og um onkur um Keypmannaleiðina ella longur enn, hevur hug at keypa onkra bók ella mynd hjá og frá mær, kann viðkomandi leggja eini boð í boðklyvan á facebók míni. Hugsa tær, at eina ferð sleppa at reypa tær av fyri ommu- ella abbabørnum, at tú vart við til at syrgja fyri, at Tóroddur Poulsen aftur fór at ganga í nýstroknum skjúrtum.





.

BÓKADAGAR

á veg at vitja
ein starvsfelaga
sum býr í eini lágari lon
við øllum sínum bókum

fari framvið einum longum barrdiski
á eini gøtu við tekju omaná
aftan fyri diskin stendur ein prúð kona
hon er nektað oman fyri beltið
og hevur stór hangandi bróst

hon spyr meg
um eg ikki havi hug á onkrum
og eg svari at eg ongar pengar eigi

so sigur hon
at tað bíligasta 
er at sleppa at súgva og sleikja hennara bróst
og um eg eri smæðin
so er eitt rúm aftan fyri barrina

svari at eg eigi ongar pengar
sum eisini er rætt
eg vil heldur ikki særa hana
og siga at eg ongan hug havi
tí tað er eisini rætt

og so fari eg inn í ta lágu lonina
sum ikki longur er ein lág lon
men eini hús við fleiri hæddum
tí har eru nógv fleiri bøkur inni
enn tað kunnu rúmast í eini lágari lon



droymt fyrranáttina
tað sum síðani hendi 
var so mikið grovt og fúlt
at eg var bæði forargaður og skelkaður
tá eg vaknaði
og vil ikki skriva tað niður
tí so forargi eg onkran annan
sum fer at gera mær ónáðir
í onkrum øðrum dreymi







.

TÍÐINDASKIRV

Bert nøkur fá orð, nú eg í tíðindaskrivi eri lagdur undir at ikki vilja verða tilnevndur Norðurlandavirðislønina í bókmentum.

At tað stendur á kolofonsíðuna í nýggju skaldsøgum mínum "RUSTUR SUM VIÐUR OG VINDUR" at henda bókin má ikki tilnevnast, er rætt. Men har stendur einki um nakra virðisløn.

Eg havi altíð skilt orðið "tilnevna" so, at tú nevnir nakað, sum longu hevur eitt navn, okkurt annað. Frammanundan hesa bókina havi eg ma. eisini skrivað tríggjar skaldsøgur: Reglur, Sót og søgn og Útvølir, sum av nógvum ikki verða nevndar skaldsøgur, men yrkingasøvn. Td. hava bókahandlar og onnur flokkað bókina undir yrkingasøvn (kanska tí yrkingar eisini eru í skaldsøgunum, men tað er tað í so nógvum skaldsøgum, eg havi lisið). Ja sjálvt forlag mítt hevur á heimasíðu síni ms.fo koyrt Útvølir inn undir yrkingasøvnini. 

Og tað er hetta eg vil leggja stóran dent á, við at skriva at bókin ikki má tinevnast, at hon er skaldsøgur og ikki eitt yrkingasavn! AT HON IKKI SKAL NEVNAST ANNAÐ ENN TAÐ HON ER.

Nú fer helst onkur á føroysku rættvísisstavsetingini, sum vanligt sum ketta upp úr høvdatrogi, at leggja tað út sum onkur móðurmálsorðabók sigur um orðið "tilnevna", ella tey fara í Sprotan sum er so populerur millum málsligar populistar (Sjálvur havi eg aldrin verið har inni og eri als ikki sprotskur), og teirra týdningur er sjálvandi tann, sum ómusikalsku paragrafríðararnir (reiðfólkini) sum eru fødd við ongum estetiskum sansi og er valdandi meiriluti í málráðnum, sigur at tað er.

At nominera og at vera í uppskoti er sgu nakað heilt annað.

Um tit meina tað eg sigi, kæru lesarar.

Annars er bókin í trimum sporum, onkur hevði sagt rásum, men orðið er ikki so gott um lesarin er hæddaræddur.

Hetta eru sporini:

Rustur  *

Viður   #

Vindur  ><

Rusturin er eitt kór av røddum. Viðurin er tann viðurin skaldið býr ímillum (og tað býr als ikki í Keypmannahavn sum tíðindaskrivarin heldur, men úti millum trøini langt burtur frá nøkrum býi) og til seinast er tað Vindurin sum snýr seg um Móðir Føroyar og eitt sindur um son hennara Martin.

Skal ikki skera meir út í papp ("Tað var ikki gamalt at skera í papp; tey gomlu skóru torv ella flak, aldrin papp!")

Men talan er um føroyska samtíðarskaldsøgu.

Ikki sannheit? 


PS Gevið gætur: hann hevur einki sagt um hann vil nominerast ella ikki.






.

EINI GÓÐ OG EINI RING TÍÐINDI

Fyrst tey góðu tíðindini:

Ein heilt óvanliga óvanlig bók var útgivin í dag.


Og so tey ringu tíðindini:

Eg havi skrivað hana.












.













.

EYGNARLEYSUR SKIPARI SKRIVAR KVØÐU TIL KONU SÍNA

tí fkd lo akdf pvcx vkfdjoe kdfdoeref. dkdioli  dkdid sdfdfsdfdf  opa ri´ð
dfkdfdjjeieeiopaf  ji opleoe  sdkilonrmt ogps afdfd ke ði sium núttinm breyt sdfferi

dfdjks jdfslksjefaiofdkasf kio lsos ds d fie qåw fðd dfdfiee ðs dfdkqrfoqwdsff
dkjdi fsosfd k dsfdie ewfidsf aaejmf fksdf efi dffoie qfifda aeiof fdfmfq qfidf 

fdfaopef efifmqkjf  oqjefief oqfjqef  rfiemfe  firfmqr qeioqf rqifqef qrpizdna
kmfqmgvrvfqio q ekjoffkqejeq qpqjerierme  vkviadsfoqf  kerqforfjqn kfori

mqioiqfmq  qfijqfioqer qrfgiorfeq0j3mbr orð fijqfo34 ffeqf f tú afodfd g eruqf q
mkfsadfa very aog dund sfdkfdf so wieortire weiter ði og so very sidfd s dfforð

nsfdndf aidsa  dsfksfndsf sdfoi lkjsfdsam fdsor frirqew sadoadsff asdi dsfksadf a
mfdsfdposf orð asdfdfas9ormkf ðrot fkasfadsfiasen  fulnað mfkdsafieqw oqerfårð

mfdask  adsfjkdfapon vfdvask fv asd faskfmfa kmadsfan faofnf ekfanfiadsnf afko
lmerofqfm qefoiirår fkfnasfm erjvapvn jkefoefpo erefmef  vðepe dffasd asdfk v

mafasdf iqerofre qefiqqgnreq erwnvcp orðsdaf afkadsfpoqffðn  03030jv  fd kdfoef
aasdfmf nufe dfofn krankenhaus  dkfierne forð fsadfdfdsfdsa orð schcwestee roð

llkfasa sdfdasfsdfe aff afkofai q frefefo  fkasmfadsomf fifjqi erf rf fi qf qi  hokk 
kdfime  dkdfienj  fårop  ffdkde dkfdasmqkq ciddf df  quier  vkfdfdom ei zpaodm vdpr 

dfdsfowwepgnt903 fv? dfmadifenv voir safkerier  dfkfieffsinf eijsfief idfienfidff
ajkdfdfasdkfdksdfdfdanasdfdaskfasdnfdsalfdmdf owpiflvvøvmcdwu vidfdoedw

lorprå jdfkdfoe dfsðeie dvdoe v orð dksdfdoe v ds k  abbasysti dfidemef o fdke 
kúlukukku dsdf fie dsfifnew rey v vodk  a ldmfdfe f ksdss súgv dfidf f eeðrrorð adf

kdfs df dfdkdfiee djdieowpwfv fkdfdoe aa<å< zldiff fif ussalig aoaoa fndfdfie irorop
åp dsa fdsfdjie f dfjreiefnf kdsiefef  03m2323 fdsfa9ernfm fkafdfoenmgvpfan  jkdfdkfdårpð

air vmfiodsf dkengia dsjadsfiefnq f dfkfj f fikvfnq3  vvodfnf qer enerf  krmrfq verferf 
fererfer  qeofj erirepwene 023nb opkf  fmref frekerfo3f b ofmkfqforf0qðrprndv  asdfkmfqperferf

orð sdfkdsafoemff forð sdfkfmsf,rðwem, tøl og adfeoe f dffp4n fodd diffus spsdskjfg
spísskál sdfkdf93n vfodsofsdfs  of df o makrela dsafodfn3fgjgvrfw2i  rekferom3f orð osta ssafrt sdfk


kfs dsf dfkdfie eeo  harpa ff f fkde04  frukt fbblikk fsdifer ew fidfso ognar sleusytur knfdie 
orðsf dfkfie   f03 rosb0f fvvmofmfd dfdfomr f kmsdfof  fksfofmf  ksdfsoen kmsfof kfmifm 

def ekta skrúwa eingin axil og so orð s rann avstav
og sdafkeingf kfiernfnf heimat ldfifjein dsffoes eros und hattakrás kmdifjorkj kmergormfr fvdifke
kumpassandi qukill jill kiskk kvasshor kdiien 

knaf kozz ikiel  sdikdsfie kmfie eymur sadfjkiermf
sdfike fmdfirf dmyrkur fkd dfs fmyrkari sfldkeiomfsfd  kddii døkk fur dfdskfjnio svart
s cwartzen fknsfiernn  fkdsf fiernsehens fkjsnfoi f